สื่อการเรียนรู้วรรณคดีไทย

บทประพันธ์และการถอดความ

บทนมัสการมาตาปิตุคุณ

ข้าขอนบชนกคุณ   ชนนีเป็นเค้ามูล
ผู้กอบนุกูลพูน   ผดุงจวบเจริญวัย
ฟูมฟักทะนุถนอม   บ บำราศนิราไกล
แสนยากเท่าไรไร   บ คิดยากลำบากกาย
ถอดความ: พ่อแม่เกื้อกูล ฟูมฟัก และดูแลลูกมาตั้งแต่เกิด แม้ยากลำบากก็ไม่เห็นว่าเป็นภาระ
ตรากทนระคนทุกข์   ถนอมเลี้ยง ฤ รู้วาย
ปกป้องซึ่งอันตราย   จนได้รอดเป็นกายา
เปรียบหนักชนกคุณ   ชนนีคือภูผา
ใหญ่พื้นพสุนธรา   ก็ บ เทียบ บ เทียมทัน
ถอดความ: พระคุณของพ่อแม่หนักแน่นดุจภูเขาและยิ่งใหญ่ดุจแผ่นดิน จึงยากจะทดแทนได้

บทนมัสการอาจริยคุณ

อนึ่งข้าคำนับน้อม   ต่อพระครูผู้การุญ
โอบเอื้อและเจือจุน   อนุสาสน์ทุกสิ่งสรรพ์
ยัง บ ทราบก็ได้ทราบ   ทั้งบุญบาปทุกสิ่งอัน
ชี้แจงและแบ่งปัน   ขยายอัตถ์ให้ชัดเจน
ถอดความ: ครูผู้มีกรุณา สั่งสอนและอธิบาย ทำให้สิ่งที่ไม่รู้กลายเป็นรู้
จิตมากด้วยเมตตา   และกรุณา บ เอียงเอน
เหมือนท่านมาแกล้งเกณฑ์   ให้ฉลาดและแหลมคม
ขัดเขลาบรรเทาโม-   หะจิตมืดที่งุนงม
กังขา ณ อารมณ์   ก็สว่างกระจ่างใจ
ถอดความ: ครูขจัดความหลงและความสงสัย ทำให้ศิษย์ฉลาดและเข้าใจชัดเจน

คำศัพท์สำคัญ

กังขา ความสงสัย
คุณานันต์ มีคุณมาก
นุกูล เกื้อกูล
บูชไนย พึงบูชา
โมหะ ความหลง ความเขลา
พสุนธรา แผ่นดิน
ภูผา ภูเขา
อัตถ์ เนื้อความ